start Pomoc Społeczna Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej

PostHeaderIcon Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej

Postępowanie w sprawie świadczeń pomocy społecznej pracownik socjalny wszczyna na wniosek osoby zainteresowanej lub jej ustawowego przedstawiciela ustawowego lub innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej ustawowego przedstawiciela. Wniosek o udzielenie pomocy może złożyć osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, w stosunku do osób nie posiadających pełnej zdolności do czynności prawnych należy zasięgnąć opinii konsultanta prawnego.

Formy wniosku mogą być następujące :

- wniosek w piśmie skierowanym do MOPS bezpośrednio lub przekazany wg właściwości;
- wniosek na druku MOPS, podpisany przez klienta (załącznik) – druku tego używamy tylko gdy podopieczny sam składa wniosek;
- wniosek ustny, przyjęty do protokołu przyjęcia (załącznik) – w takim wypadku powinien być podpisany przez wnoszącego oraz pracownika, który go przyjął;
- wniosek za pośrednictwem telegrafu, dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej;
- wniosek innej osoby lub instytucji za zgodą osoby zainteresowanej.


Zgłoszenie telefoniczne należy traktować jako przesłankę wszczęcia postępowania z urzędu.

Dniem wszczęcia postępowania jest dzień przyjęcia wniosku przez pracownika lub data wpływu do MOPS.W sytuacji, gdy klient wycofuje wniosek w całości, bez względu na to, czy został przeprowadzony wywiad, należy umorzyć postępowanie.

Postępowanie pracownik socjalny może wszcząć z urzędu. W sytuacji, kiedy brak jest wniosku strony, a zachodzi konieczność udzielenia pomocy pracownik socjalny musi jednak uzyskać zgodę osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego na udzielenie pomocy w toku prowadzonego postępowania.

Podczas rozmowy pracownika socjalnego z klientem w dniu jego zgłoszenia się w MOPS powinien wykonać czynności, które oprócz funkcji informacyjnej, formalnej, powinny służyć nawiązaniu kontaktu z klientem.

Pracownik powinien:

- ustalić, jakie są oczekiwania klienta dotyczące pomocy materialnej i niematerialnej – praca socjalna; stroną aktywną w określeniu oczekiwań, co do formy pomocy ma być klient, pracownik socjalny winien ułatwić mu sprecyzowanie jego oczekiwań;
- poinformować klienta o przysługujących mu świadczeniach, dostępnych formach pomocy oraz procedurze ich przyznawania;
- poinformować, że zadaniem klienta jest wykorzystanie własnych środków, możliwości i uprawnień (zadaniem pracownika socjalnego jest pomoc w ich wykorzystywaniu);
- poinformować klienta o przysługujących mu uprawnieniach do uzyskania pomocy poza Ośrodkiem;
- poinformować o konieczności przeprowadzenia wywiadów alimentacyjnych u członków rodziny zobowiązanych do alimentacji;
- przyjąć wniosek pisemny, jeśli podopieczny zgłosił się z takim wnioskiem, lub przyjąć wniosek ustny do protokołu przyjęcia;
- wstępnie rozpoznać sytuację;
- poinformować klienta, jakie dokumenty są konieczne dla uzyskania pomocy;
- ustalić termin wywiadu;
- przyjąć oświadczenie o zgodzie na przetwarzania danych osobowych oraz oświadczenie o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych informacji (załącznik).

Wywiad środowiskowy u osoby (rodzinny) ubiegającej się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej

Na podstawie § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu (Dz. U. Nr 77 poz.672) wywiad środowiskowy powinien być przeprowadzony w terminie 14 dni od daty powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczeń, a w terminie 2 dni w sprawach nie cierpiących zwłoki.

Wywiad środowiskowy przeprowadza pracownik socjalny. Przed przystąpieniem do czynności okazuje legitymację pracownika socjalnego. Wywiad środowiskowy przeprowadzany jest w miejscu zamieszkania lub miejscu pobytu klienta lub rodziny.
Sposób przeprowadzenia wywiadu powinien uwzględniać sytuację życiową oraz indywidualne cechy osoby ubiegającej się o świadczenie.

W przypadku stwierdzenia przemocy w rodzinie pracownik socjalny jest zobowiązany wypełnić formularz „Pomoc Społeczna – Niebieska Karta”, który stanowi załącznik do wywiadu.

Dowody w postępowaniu

Dowodem w postępowaniu jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem są dokumenty:

- dowód osobisty lub inny dokument stwierdzający tożsamość;
-  skrócony odpis aktu urodzenia lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;
- dokumentów określających status cudzoziemca w Rzeczypospolitej Polskiej;
- decyzji właściwego organu w sprawie renty, emerytury, świadczenia przedemerytalnego lub zasiłku przedemerytalnego;
- orzeczenia komisji do spraw inwalidztwa i zatrudnienia wydanego przed dniem 1 września 1997 r., orzeczenia lekarza orzecznika o niezdolności do pracy, niezdolności do samodzielnej egzystencji, orzeczenia komisji lekarskiej;
- orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności;
-zaświadczenie pracodawcy o wysokości wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia, zawierające informację o wysokości potrąconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne, składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w części finansowanej przez ubezpieczonego oraz składki na ubezpieczenie chorobowe,
- zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia uzyskanego na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych (usług rolniczych), zawierające informację o wysokości potrąconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne, składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w części finansowanej przez ubezpieczonego oraz składki na ubezpieczenie chorobowe;
- zaświadczenie pracodawcy o okresie zatrudnienia, w tym o okresach, za które były opłacane składki na ubezpieczenia społeczne, oraz o okresach nieskładkowych,
- dowód otrzymania renty lub emerytury, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;
- zaświadczenie urzędu gminy o powierzchni gospodarstwa rolnego w hektarach przeliczeniowych,
- zaświadczenie wystawione przez szkołę potwierdzającego kontynuowanie nauki w gimnazjum, szkole ponadgimnazjalnej, szkoły ponadpodstawowej lub szkoły wyższej;
- decyzja starosty o uznaniu lub odmowie uznania za osobę bezrobotną, utracie statusu osoby bezrobotnej, o przyznaniu, odmowie przyznania, wstrzymaniu, wznowieniu wypłaty oraz utracie lub pozbawieniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium, dodatku aktywizacyjnego albo zaświadczenie o pozostawaniu w ewidencji bezrobotnych lub poszukujących pracy,

-         decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ustaleniu kapitału początkowego;

-        zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego potwierdzające zobowiązanie do opłacania składki na ubezpieczenie społeczne rolników,

-         zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zadeklarowanej podstawie wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne osób prowadzących pozarolnicza działalność gospodarczą;

-         zaświadczenie, o którym mowa w art. 8 ust. 7 i 8 ustawy  o pomocy społecznej, wydanego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego;

-         oświadczenie o uzyskaniu dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 11 i 12 ustawy;

-         zaświadczenie lub decyzja organów przyznających świadczenia pieniężne;

-         oświadczenie o stanie majątkowym; wzór oświadczenia o stanie majątkowym określa załącznik nr 3 do rozporządzenia MPS w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Ponadto dowodem mogą być zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Strona nie powinna mieć dostępu do notatek służbowych, zapisków anonimów i innych dokumentów, zawierających informacje niepotwierdzone podpisem osoby składającej oświadczenie. Pisma te nie są dowodem w rozumieniu art. 75 KPA i nie mogą stanowić samoistnych (samodzielnych) podstaw do dokonywania rozstrzygnięć w decyzjach o przyznaniu lub o odmowie przyznania pomocy społecznej.

Pracownik socjalny przy pierwszym wywiadzie bada sytuację majątkową strony przyjmując stosowne oświadczenie. Oświadczenie o stanie majątkowym powinno być również przyjmowane przy kolejnych wywiadach, jeśli zaistnieją okoliczności wskazujące na nieujawnione dochody strony

W trakcie wywiadu środowiskowego ustala się sytuacje osobistą i majątkową osoby lub rodziny ubiegającej się o świadczenia pomocy społecznej i powody ubiegania się o te świadczenia (w miarę możliwości dokonuje się pełnego rozeznania wszystkich dziedzin funkcjonowania osoby lub rodziny wymienionych w wywiadzie, ze szczególnym uwzględnieniem przyczyn trudnej sytuacji życiowej)
Jeśli wywiad środowiskowy nie został przeprowadzony z przyczyn leżących po stronie klienta, to pracownik socjalny sporządza protokół o okolicznościach uniemożliwiających przeprowadzenie wywiadu np.:

-         klienta odmawia wpuszczenia pracownika socjalnego do zajmowanego lokalu,

-         klient jest w stanie nietrzeźwym,

-          klient jest nieobecny w wyznaczonym terminie.

Jeśli strona nie przedstawiła dokumentów stanowiących podstawę ustalenia jej danych personalnych, stanu zdrowia oraz sytuacji rodzinnej i materialnej to:

a)      w przypadku, kiedy strona nie jest zdolna do samoobsługi lub jest niezaradna życiowo, pracownik socjalny powinien pomóc zgromadzić brakujące dokumenty. W wypadku nadmiernego utrudnienia w uzyskaniu potrzebnych dokumentów pracownik socjalny sporządza notatkę służbową, w której podaje brakujące dane oraz źródło, z którego pochodzą,

b)      w przypadku, gdy o przyznanie świadczenia ubiega się osoba, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego i nie można, ze względu na jej stan zdrowia, uzyskać podczas wywiadu wymaganych informacji lub dokumentów, pracownik socjalny odnotowuje ten fakt w kwestionariuszu wywiadu (§ 5 rozporządzenia MPS).

c)      jeśli klient nie był w stanie dostarczyć wymaganych dokumentów, pracownik socjalny wzywa na piśmie do ich uzupełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Jeśli klient pomimo wezwania nie dostarczył wszystkich dokumentów niezbędnych do przyznania wnioskowanego świadczenia, pracownik socjalny wnioskuje o wydanie decyzji o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.

Przed przystąpieniem do przeprowadzania wywiadu, pracownik socjalny uprzedza osobę lub rodzinę o odpowiedzialności karnej za udzielenie nieprawdziwych informacji (na odpowiednim druku odbiera się oświadczenie).Pracownik socjalny przeprowadzający wywiad obowiązany jest poinformować stronę, że udzielenie informacji niezgodnych ze stanem faktycznym może spowodować egzekwowanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Ponadto informuje stronę o konieczności powiadomienia pracownika o każdej zmianie w sytuacji osobistej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń.

Po zakończeniu postępowania zostaje wydana decyzja administracyjna rozstrzygająca wniosek o pomoc. Od każdej decyzji przysługuje prawo do odwołania w trybie wskazanym w pouczeniu decyzji.